ادامه طرح درس2

 

    حیطه عاطفی

 متاسفانه در دانشگاههای علوم پزشکی، فعالیت های عمده آموزشی در محدوده حیطه شناختی آنهم در سطوح پایین یادگیری متمرکز شده است و به حیطه‌های مهم دیگر مانند حیطه های عاطفی و روانی – حرکتی کمتر توجه می‌شود.

 از آنجائیکه بسیاری از وظایف دانش آموختگان گروه های پزشکی نیاز به نگرش و مهرت های خاصی دارد، عدم توجه کافی به آموزش حیطه‌های عاطفی و مهرتی منجر به کاهش سطح توانمندی آنها می‌گ ردد.

 حیطه عاطفی بطور ساده، یعنی تعهدی که فرد نسبت به کارش داشته باشد، هر قدر فرد تعهد و احساس مسئولیت بیشتری نسبت به کارش داشته باشد، نشان دهنده بلوغ حیطه عاطفی در فرد است.

 مثال حیطه عاطفی:

 -فراگیر قادر باشد پس از پایان دوره آموزشی، به شان ومنزلت بیماران خود احترام بگذارد.

 حیطه عاطفی یا نگرشی از طبقات زیر تشکیل شده است:

 1-      دریافت یا توجه کردن

 دریافت یعنی تمایل فرگیر به دقت کردن، توجه کردن و پذیرفتن پدیده ها و محرکات بخصوص در فعالیت های آموزش نظری، عملی و بالینی . مثال : فراگیر در تمام مراحل مختلف تدریس با حرکات سر و برقراری ارتباط چشمی نسبت به موضوع (آنمی فقر آهن) توجه نشان دهد.

 2-     واکنش نشان دادن

 در این سطح دانشجو نه تنها به پدیده خاصی توجه می‌کند، بلکه نسبت به آن عکس العمل نشان می‌دهد. در این سطح هدف هایی قرار می‌گ یرند که منشاء آنها علاقه و لذت بردن است.

 مثال: فراگیر در مراحل مختلف تدریس بررسی سیستم قلب و عروق در بحثهای گروهی فعالانه شرکت می‌کند.

 3-    ارزشگذاری کردن

 در صورتی که در طبقه ارزشگذاری، یادگیرنده رفتاری را بدلیل ارزشمندی و شایستگی آن مورد پذیرش قرار می‌دهد.

 مثال:

 -فراگیر قبل از هر تماس با بیمار دچار ضعف سیستم ایمنی بدن، دستهایش را با تکنیک صحیح می‌شوید.

 -فراگیر سایر همکاران را به رعایت اصول ایمنی قبل و بعد از تماس با بیمار مبتلا به ایدز تشویق و ترغیب می‌کند.

   4-     سازماندهی ارزش ها

 

فراگیر در این سطح باید بتواند در مواجهه با ارزشهای متفاوت، روابط میان آنها را مشخص کرده و آنها را سازماندهی کند و ارزشهای مهمتر را تشخیص داده و آنها را انتخاب کرده و بکار ببرد.

 مثال: فراگیر جهت مداوا و بهبود وضعیت بیمار بدحال در موقع غیر کشیک از بیمار عیادت می‌کند.

 5-     تبلور ارزش ها در شخصیت

 در این سطح، فرد دارای نظامی از ارزشهاست که در دراز مدت رفتارهایی قرار می‌گیرند که به دیدگاه فرد درباره جهان و فلسفه زندگی او اشاره می‌کند، بطوریکه برای بروز رفتار مطلوب نیازی به کنترل بیرونی نیست، بلکه فرد از درون هدایت می‌شود. مثال: فراگیر در جهت کسب مجدد سلامتی بیماران، همیشه صادقانه با سایر کارکنان بخش و بیمارستان همکاری می‌نماید.

 ارتباط حیطه های سه گانه با یکدیگر

 مجزا ساختن هدف های تربیتی و قرار دادن آنها در سه حیطه شناختی، عاطفی و روانی – حرکتی جنبه قراردادی دارد و به منظور سهولت عمل در شناخت و کاربرد آنهاست و گرنه متمایز کردن آنها به طبقات مطلقا مجزا از هم درست نمی‌ب اشد. زیرا که در این طبقات اغلب موارد، هر سه حیطه در ارتباط با یکدیگر عمل می‌کنند و هیچکدام را نمی توان بطور مشخص از دیگری جدا کرد و مرز معینی بین آنها ترسیم نمود.

 این سه حیطه به صورت یک شبکه یکپارچه به هم پیوسته می‌باشد. در این شبکه پاره ای از رفتارها جنبه شناختی، پاره ای عاطفی و گروهی هم مهارت های عملی بارزتری دارند.

 به عنوان مثال وقتی که دانشجو بیمار را معاینه می‌کندقواعد، دستورالعملها و نشانه های بیماری را می‌داند (حیطه شناختی) . وی باحالتی دوستانه و با احساس همدردی با بیمار برخورد نموده و سعی می‌کند احساس همدردی خود را با بهترین عبارات در مورد وضعیت سلامتی او بیان نماید(حیطه عاطفی) و چشم، گوش، دست و زبان وی با هماهنگی یکدیگر و با مهارت معاینات فیزیکی را انجام می‌دهد(حیطه مهارتی) .

 درستون سوم   واژه محتوی آموزشی را میبینید. برای اینکه دانشجوبه هدف رفتاری ستون اول برسد چه موضوع هایی به او درس میدهید. در این مرحله گروه نویسنده طرح درس باید تعیین کنند که با چه وسعتی میخواهند این هدف را پوشش دهند:

 1-توضیح مبسوط با جزییات  (advanced level)

 2-توضیح کامل (high level)

 3-توضیح متوسط (intermediate level)

 4-در حد آشنایی (low level)

   بر اساس انتخاب یکی از سطوح 1و2و3و4 وارد جزییات شده وموضوع هایی که می خواهید برای رسیدن به هدف رفتاری (ستون سمت راست)درس بدهید را فقط نام ببرید و از فعل استفاده نکنید.

 در ستون چهارم از شما خواسته شده که پیشنیاز این هدف رفتاری را بنویسید .منظور از این ستون پیشنیازدرس نمی باشد بلکه منظور پیشنیاز این هدف درسی است .برای مثال پیشنیاز آموزش چرخه سلولی ,آموزش خصوصیات سلول است .هر هدف باید حتما بعد از پیشنیاز خود قرار بگیرد.در این مثال پیشنیاز( خصوصیات سلولی ) ممکن است در همین جلسه (ولی قبل از تدریس چرخه سلولی) درس داده شود  یا در جلسه قبل درس داده شده باشد.

   در ستون های بعدی از شما فعالیت یاد دهنده ویاد گیرنده پرسیده شده که به آنها فعالیت های ضمن آموزش میگویند .توفیق واقعی اساتید در فعالیت آموزشی مستلزم بکارگیری روش‌ها و فنون مناسب آموزشی متناسب با هدف‌های درسی است. بعبارت دیگر، اساتید باید از میان روش‌ها و فنون مختلف آموزشی (سخنرانی،پرسش وپاسخ، بحث گروهی ، آزمایشگاهی ، آموزش انفرادی، آموزش برنامه‌ای و ...) روشی را که با هدف های آموزشی و ویژگیهای فراگیران بیشتر تناسب دارد، انتخاب کرده ومورد استفاده قرار دهند.برای مثال وقتی فعالیت شما برای تحقق این هدف رفتاری,  سخنرانی ,نمایش پاور پوینت ,اسلاید ,مولاژ وپرسش است,فعالیت یادگیرنده گوش دادن ,نگاه کردن وپاسخ دادن است. هر روشی برای تحقق هدف‌های معینی مناسب می‌باشد. بنابراین، اگر روش‌های آموزشی متناسب با هدف‌ های  انتخاب نشوند، هدف ها تحقق نمی‌یابند.

 در ستون پنجم از شما خواسته شده که رفرانسها را وارد کنید .میتوانید برای هر هدف رفتاری رفرانسی متفاوت از هدف قبل بنویسید.

درهمین ستون تدارکات لازمه برای این جلسه از کلاس را هم بنویسید.

 درستون ماقبل آخر از شما نوع ارزیابی پرسیده شده ,شما می توانیددر این ستون میتوانید  ازهر یک ازکلمات چهار گزینه ایی,جا خالی, matching ,غلط/صحیح ,تشریحی,عملی به تنهایی یا چند تا از آنها استفاده کنید.فایده این ستون چیست ؟مدرس با تمرکز بر اهمیت و نوع هدف نوع ارزیابی را مشخص میکند .بسیاری از ما امتحان تشریحی برگزار میکنیم .امتحان تشریحی انتخاب مناسبی برای بسیاری از اهداف نیست,وممکن است باعث اتلاف وقت واسترس بیشتر دانشجو شود.شما فقط برای اهدافی که واقعالازم است,سوال  تشریحی میدهید مثلا برای این هدف :فراگیر قادر باشد تئوری ارم را با تئوری روی مقایسه نماید,باید سوال تشریحی داد ولی برای این هدف: فراگیر قادر باشد پس از پایان دوره آموزشی سه شیوه اصلی درمان بیماران مبتلا به سرطان را نام ببرد,لزومی به سوال تشریحی نیست.برای این هدف: فراگیر در پایان دوره آموزشی کارورزی در بیمارستان، بتواند تزریق وریدی را بدرستی انجام دهد,چه روش ارزیابی پیشنهاد میکنید؟بله اینجا ارزیابی عملی لازم است.بعضی از ما آزمایشگاه راعملی برگزار میکنیم ولی امتحان را فقط تئوری میگیریم.اگر آزمایشگاه در برنامه گذارده شده حتما به منظور کسب مهارتی بوده است پس امتحان هم باید در جهت این هدف یعنی عملی باشد.

 درستون آخر از شما زمان ارزیابی پرسیده شده ,شما می توانید در این ستون از کلماتی مثل در طول دوره,آخر دوره یا هر دو استفاده کنید.واقعا شاید یکبار ارزیابی از بعضی اهداف کافی باشد مثلا آیا لازم است ازتاریخچه ایمنولوژی نیز در پایان ترم سوال داد؟ یادمان باشد ما فقط از نکات must know  یعنی ضروریات ارزیابی بعمل می آوریم.در نتیجه این ستون باعث میشود:1-هنگام طراحی سوال ما به سمت سوالهای ضروری تر راهنمایی شویم2-وقت دانشجو صرف محفوظات بی فایده نشود.یادمان باشد ما هم همیشه از اینکه صفحات زیادی را حفظ کردیم که هرگز به کارمان نیامده گلایه داشته ایم,اجازه بدهیم برای دانشجویانمان این اشتباه تکرار نشود.

   مزیت تدوین طرح درس

 اولین مزیت تدوین plan lesson این است که اساتید می‌توانند روش تدریس، محتوای آموزشی، وسایل و ابزار های آموزشی و روش های ارزشیابی مناسب را انتخاب کرده و بکار گیرند در صورت جایگزینی اساتید هیچ نکته ضروری در تدریس جا نمی افتد .

 دومین مزیت تدوین هدف‌های رفتاری مختص فراگیران است. وقتی هدف رفتاری تدوین شود، فراگیر بطور دقیق می‌داند که چه انتظاری از او می‌رود، پس می‌تواند فعالیت های خود را برای رسیدن به آن جهت دهد ودر صورت موفقیت و شکست از نتایج کار خود آگاه می‌ش ود.

 سومین مزیت هدف های رفتاری این است که در صورت تحقق یا عدم تحقق هدف‌ها، مستندات لازم برای بررسی کار اساتید را در اختیار داریم.

 پس چهارمین مزیت تدوین هدف های رفتاری ایجاد زبان مشترک بین دانشجو، اساتید و مسئولان آموزشی است.

 درانتها خواهشمندیم توجه فرمایید که نوشتن plan lesson و course lesson اختراع مرکز توسعه آموزش این دانشگاه  نبوده! بلکه محصول دهها سال فعالیت مححققین طراز اول جهان در رشته برنامه ریزی آموزشی است . با کمک به حسن اجرای این استاندارد نه تنها به تریبت پزشکانی با دانش وبینش بیشترنائل میشویم بلکه از امتیاز بالاتر در رتبه بندی دانشکده های پزشکی بهره مند میشویم

 

معرفی واحد
کمیته برنامه ریزی درسی
عملکرد واحد
نوشتن طرح درس و دوره